Funkcje oddychania – czyli wielowymiarowe znaczenie oddechu.

Ile jesteś w stanie wytrzymać bez powietrza? Minutę, dwie? Trzy? Dobra. Nie chodzi o to, by teraz to sprawdzać i robić zawody na nowy rekord świata.  Chcę ci tylko uświadomić, że nie jest to długo 😉 Bez jedzenia i wody wytrzymasz dłużej. 
Jak widzisz znaczenie oddechu dla naszego ciała jest ogromne. Dziś tłumaczę dlaczego oddech jest tak ważny dla pracy naszego ciała.

Oddychanie jest podstawową funkcją naszego życia i utrzymywania zdrowia. Głównym zadaniem oddychania jest wymiana gazowa – dostarczanie tlenu i usuwanie nadmiaru dwutlenku węgla. Jednak na tym znaczenie oddychania się nie kończy. 

Funkcje oddychania można podzielić na podstawowe (pierwszorzędne) i drugorzędne (Courtney 2016). Funkcje podstawowe są niezbędne do przeżycia, a drugorzędne sprawiają, że inne układy działają efektywniej. 

Przyjrzyjmy się bliżej funkcjom oddychania, dzięki czemu łatwiej będzie zrozumieć pojawiające się dysfunkcje. 

Podstawowe funkcje oddychania

  1. Funkcja biochemiczna
  • Oddychanie reguluje poziom O2, CO2 i pH organizmu. 
  • Układ nerwowy koordynuje współpracę płuc, układu krążenia i nerek w celu utrzymania równowagi kwasowo-zasadowej w ciele. W przypadku chorób płuc lub układu krążenia może dochodzić do obniżenia poziomu tlenu (hipoksja) lub zwiększenia poziomu CO2 (hiperkapnia). 
  • Równowaga kwasowo-zasadowa jest konieczna do prawidłowego przebiegu procesów życiowych. Jest wynikiem licznych procesów homeostazy ustrojowej. 

2. Funkcja biomechaniczna

  • Związana jest z czynnością mechaniczną mięśni oddechowych, klatki piersiowej oraz wzorca oddechowego. Praca mięśni oddechowych, która powoduje zmiany ciśnień w płucach umożliwia wymianę gazową w pęcherzykach płucnych. 
  • Zmiana ciśnień dotyczy również jamy brzusznej, gdzie usprawnia przepływ limfy, wpływa na pracę narządów jamy brzusznej i miednicy, a także uczestniczy w powrocie żylnym krwi do serca.  

Drugorzędne funkcje oddychania

Wydajność tych funkcji jest związana z wydajnością funkcji podstawowych. Funkcje te nie są bezpośrednio związane z wentylacją i wymianą gazową, ale wiążą oddychanie z czynnością innych procesów i układów. Oddychanie wpływa na modulację w autonomicznym układzie nerwowym, pobudzenie i procesy regeneracyjne, kontrolę postawy ciała i funkcje motoryczne oraz liczne procesy związane z utrzymaniem i zmianą ciśnień w ciele. 

Psychofizjologia i Autonomiczny Układ nerwowy

  • Regulacja stanów emocjonalnych i psychicznych 
  • Modulacja między reakcjami pobudzenia i regeneracji – równowaga współczulno-przywspółczulna 

Kontrola motoryczna i posturalna

  • Regulacja ciśnień w cylindrze oddechowym
  • Wspieranie stabilizacji kręgosłupa
  • Podstawa dla funkcjonalnych wzorców ruchowych

Mowa i wokalizacja

  • Emisji głosu
  • Kontrola motoryczna oddechu podczas mówienia

Rytmy i oscylacje homeostatyczne 

  • Promowanie interakcji homeostatycznych między zmiennymi układami
  • Częstotliwość oddychania wynosząca ok. 6 oddechów na minutę zwiększa regulację fizjologiczna. 

Dynamika przepływu płynów i ciśnień 

  • Wytwarzanie i regulacja różnicy ciśnień między jamą klatki piersiowej i jamą brzuszną
  • Dynamika przepływu płynów w: układzie krwionośnym, limfatycznym i płynu mózgowo-rdzeniowego. 

Wszystkie funkcje oddychania, podstawowe i drugorzędne współpracują ze sobą. Zaburzenia w funkcjach podstawowych będą powodowały niewydajność funkcji drugorzędnych i odwrotnie. Z tego powodu np. przewlekły silny stres manifestujący się hiperwentylacją może powodować objawy związane z niedotlenieniem – bóle głowy, zaburzenia koncentracji, ale również bóle kręgosłupa. Dlatego warto zawsze pamiętać o oddechu, gdy odczuwamy problemy fizyczne lub psychiczne. Zwracaj też na to uwagę u swoich pacjentów i klientów, bo może oddech będzie najprostszym elementem, który pomoże w procesie terapeutycznym lub treningowym.  

Źródła:

Courtney, R.. “A Multi-Dimensional Model of Dysfunctional Breathing and Integrative Breathing Therapy – Commentary on The functions of Breathing and Its Dysfunctions and Their Relationship to Breathing Therapy.” Journal of Yoga & Physical Therapy 6 (2016): 1-3.

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn

Jeżeli chcesz więcej dowiedzieć się o oddychaniu i poznać skuteczne metody treningu oddechowego... ⏬ :)

Dodatkowo, dostaniesz za darmo 7-dniowy Mini Kurs Oddechowy, czyli łagodne i ciekawe wprowadzenie do świata oddechu

Zapisując się do newslettera wyrażasz zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych w postaci adresu e-mail przez sofizjo.pl w celu przesyłania na podany przeze mnie adres e-mail newslettera oraz informacji handlowych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt. a RODO oraz art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną, jak również w celu weryfikacji listy subskrybentów ww. newslettera.Oświadczasz, że zapoznałeś/aś się z klauzulą informacyjną dot. przetwarzania moich danych dostępną tutaj.

Może cię zainteresować:

Bezdech senny – co warto wiedzieć?

Wiecie co jest głównymi przyczynami przedwczesnej śmierci osób z zaburzeniami oddychania podczas snu? Powikłania sercowo naczyniowe i… wypadki! A nie są to jedyne konsekwencje bezdechu

Jak pomóc dzieciom w powrocie do szkoły?

Jeżeli mam coś polecić lub poradzić w temacie dzieci to tylko z mojej działki oddechu i fizjoterapii. Jak prawidłowy oddech wspiera uczniów? Jak pomóc dziecku, które

Czy od oddechu może boleć kręgosłup?

Czy oddychanie może powodować przewlekły ból kręgosłupa? Jak oddychać, by nie bolały nas plecy? Odpowiedzi znajdziesz w tym wpisie. Stabilizacja Ruch ciała wymaga stabilizacji. Zapewnia

Rola oddechu w codziennym życiu

Oddycham, więc jestem. Nic, co ludzkie, nie jest mi obce i… przepona nam w tym pomaga. Dowiedz się jaka jest rola oddechu w życiu. Oddech

Jak lepiej oddychać – 5 wskazówek

Wśród wielu różnych technik i metod oddechowych, często się zapomina co jest w oddechu najważniejsze – to, że powinien być zdrowy! Co robić, by lepiej